Α. Διετής Διάσταση
Η διάσταση των συζύγων για συνεχές χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τα δύο έτη έχει σαν αποτέλεσμα να τεκμαίρεται αμάχητα ο ισχυρός κλονισμός της έγγαμης σχέσης τους (άρθρο 1439 παρ. 3 Α.Κ.) και δεν έχει σήμερα πλέον κανένα ενδιαφέρον ποια περιστατικά οδήγησαν στη φυσική και ψυχική αποξένωσή τους.
Σύμφωνα με Νομολογία του ΑΠ αρκεί το γεγονός ότι μέχρι τη συζήτηση της σχετικής αγωγής η διάσταση είναι συνεχής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών.
Β. Ισχυρός Κλονισμός
Καθένας από τους συζύγους σύμφωνα με το άρθ. 1439 παρ. 1 Α. Κ. έχει το δικαίωμα να ζητήσει τη λύση του γάμου του όταν οι σχέσεις του με τον άλλο σύζυγο έχουν τόσο ισχυρά κλονισθεί ώστε καθιστά βάσιμα αφόρητη την εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης του με αυτόν όπου το βάσιμο πρέπει να είναι η αντιμετώπιση αυτής της συμπεριφοράς του υπαίτιου συζύγου από τον μέσο συνετό άνθρωπο.
Η υπαιτιότητα στην πράξη εκτός του ηθικού λόγου, είναι πολύ πιθανόν να έχει οικονομικές συνέπειες για τον «υπαίτιο» σύζυγο διότι μπορεί να δημιουργήσει σε βάρος του ζητήματα περιουσιακής και οικονομικής φύσεως κατά το χρόνο του ισχυρού κλονισμού ακόμη όμως και μελλοντικά θέματα αποζημίωσης.
Συνεπώς είναι σημαντική η σε βάρος κάποιου συζύγου λύση του γάμου εξ αιτίας ισχυρού κλονισμού.
Η με αυτόν τον τρόπο λύση του γάμου δημιουργεί αξιώσεις συμμετοχής στα αποκτήματα, διανομή κινητών, περιουσίας, θέματα οικογενειακής στέγης, διατροφή τέκνων και συζύγου, κατοικίας, επιμέλειας τέκνων και επικοινωνία με αυτά.
Ο ισχυρός κλονισμός για την κατάθεση εξ αιτίας αυτού, σχετικής αγωγής με σκοπό τη λύση του γάμου, πρέπει να αφορά γεγονότα τα οποία είναι ικανά να διαλύσουν το γάμο και να δημιουργήσουν μεταβολή των συναισθημάτων του ανυπαίτιου συζύγου. Τα κλονιστικά γεγονότα στο πρόσωπο του εναγομένου συζύγου θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε ο κλονισμός να είναι τόσο ισχυρός που να καθιστά αφόρητη την εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης για τον ανυπαίτιο σύζυγο. Το δικαιολογημένα αφόρητο για τον ανυπαίτιο σύζυγο πρέπει να είναι τέτοιο ώστε με τον ίδιο τρόπο αφόρητη θα ήταν η συμβίωση και για τον μέσο συνετό άνθρωπο με τις ίδιες ιδιότητες του ανυπαίτιου συζύγου, δηλαδή την ηλικία, τη μόρφωση, το κοινωνικό επίπεδο και κάτω από τις ίδιες συνθήκες.
Μαχητά τεκμήρια που θέτει ο Νόμος και θεμελιώνουν λόγο ισχυρού κλονισμού του γάμου είναι η διγαμία, η μοιχεία, η εγκατάλειψη της οικογενειακής στέγης, η επιβουλή της ζωής του άλλου συζύγου, η άσκηση ενδοοικογενειακής βίας κατά την έννοια των διατάξεων του ν. 3500/2006, το καθήκον έντιμης και ηθικής συμπεριφοράς τόσο προς τον άλλο σύζυγο όσο και προς τους συγγενείς αυτού, η αδιαφορία για την διαβίωση, η παραμέληση ψυχαγωγίας, τα οποία θα πρέπει να αποδείξει ο ανυπαίτιος σύζυγος. Εκτός των ανωτέρω όμως τεκμηρίων, για τη λύση του γάμου λόγω ισχυρού κλονισμού, αρκούν και περιστατικά τα οποία είναι ικανά από μόνα τους να κλονίσουν τον υφιστάμενο γάμο.
Ενδεικτικά και μόνο, τέτοια γεγονότα μπορεί να είναι η έλλειψη σεβασμού μεταξύ των συζύγων, συχνές και κατ΄ επανάληψη συμπεριφορές ζηλοτυπίας, αδιαφορία προς τον ανυπαίτιο σύζυγο ή την οικογένεια, συχνή και κατ’ επανάληψη «άγνωστη» απουσία από την οικογενειακή στέγη.
Τα παραπάνω γεγονότα θα πρέπει να αποδειχθεί ότι έχουν κλονίσει το γάμο σε τέτοιο βαθμό ώστε η περαιτέρω συμβίωση του ανυπαίτιου συζύγου με τον υπαίτιο να καθίσταται αφόρητη και αδύνατη και η επιθυμία του για τη λύση του γάμου λόγω ισχυρού κλονισμού να είναι απόλυτα εύλογη.
Γ. Αφάνεια συζύγου
Η αφάνεια ενός συζύγου αποτελεί αυτοτελή λόγο λύσης του γάμου (άρθρο 1440 Αστικού Κώδικα).
Εάν ο ένας σύζυγος έχει εξαφανιστεί και έχει κηρυχθεί σε αφάνεια με δικαστική απόφαση, ο άλλος σύζυγος έχει το δικαίωμα να ζητήσει τη λύση του γάμου.
Η μακροχρόνια απουσία ενός προσώπου ή η πιθανολόγηση θανάτου του λόγω της εξαφάνισής του, δεν αρκεί για τη λύση του γάμου του αλλά απαιτείται η έκδοση δικαστικής απόφασης που κηρύσσει τον άφαντο σύζυγο σε κατάσταση αφάνειας.
Το διαζύγιο λόγω αφάνειας ασκείται στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο και η κήρυξη του άφαντου σε αυτή την κατάσταση έχει αντίκτυπο τόσο στις προσωπικές όσο και στις περιουσιακές του σχέσεις.
Εάν ο αφανής σύζυγος εμφανιστεί πριν η απόφαση του διαζυγίου καταστεί αμετάκλητη, η αγωγή διαζυγίου απορρίπτεται.
Αν η απόφαση διαζυγίου γίνει αμετάκλητη, ο γάμος λύεται οριστικά και δεν αναβιώνει ακόμη και αν ο άφαντος σύζυγος εμφανιστεί αργότερα.
