Από τη διάταξη του άρθρου 435 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι, αν ένα έγγραφο χαθεί ή γίνει δυσανάγνωστο ή άχρηστο και εκείνος που διεξάγει την απόδειξη μπορεί να αποδείξει είτε ότι το έγγραφο υπάρχει νόμιμα συνταγμένο είτε το περιεχόμενό του είτε και τα δύο, με κάθε αποδεικτικό μέσο, ακόμη και αν πρόκειται για σχέση για τη σύσταση της οποίας επιβάλλεται από τον νόμο ή από τα μέρη η σύνταξη εγγράφου, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 1721 και 1718 ΑΚ, που ορίζουν αντίστοιχα τον τρόπο σύνταξης της ιδιόγραφης διαθήκης και την ακυρότητά της, εφόσον δεν έχει συνταχθεί κατά τον νόμιμο τύπο, συνάγεται ότι, σε περίπτωση απώλειας ιδιόγραφης διαθήκης, επιτρέπεται η απόδειξη τόσο της νόμιμης κατάρτισής της όσο και του περιεχομένου της με κάθε νόμιμο αποδεικτικό μέσο, ακόμη και με μάρτυρες (ΟλΑΠ 1234/1982).
Επιπλέον, αν δεν υπάρχει το πρωτότυπο της διαθήκης, δεν είναι δυνατή η δημοσίευση αντιγράφου της, ακόμη και αν πρόκειται για φωτογραφία ή φωτοτυπία του πρωτοτύπου, της οποίας η ακρίβεια έχει βεβαιωθεί από αρμόδιο κατά τον νόμο πρόσωπο και διαθέτει αποδεικτική δύναμη ίση με το πρωτότυπο (άρθρο 449 παρ. 2 ΚΠολΔ, ΑΠ 1111/1985).
Εξάλλου, η τυχαία ή από παράνομη πράξη τρίτου προερχόμενη καταστροφή ή απώλεια του εγγράφου της διαθήκης δεν επιδρά καθ’ οιονδήποτε τρόπο στο κύρος αυτής.
Εκείνος, όμως, που επιθυμεί να στηρίξει κληρονομικά δικαιώματα σε διαθήκη που έχει καταστραφεί ή απολεσθεί, οφείλει να αποδείξει ότι:
α) η διαθήκη που καταστράφηκε ή απωλέσθηκε είχε συνταχθεί νομότυπα,
β) η καταστροφή ή απώλειά της δεν μπορούσε να εκληφθεί ως πράξη ανάκλησης εκ μέρους του διαθέτη και
γ) η διαθήκη είχε συγκεκριμένο περιεχόμενο, βάσει του οποίου θεμελιώνονται τα κληρονομικά δικαιώματα που επικαλείται.
Από τη διάταξη του άρθρου 1744 ΑΚ προκύπτει ότι, για να δημοσιευθεί ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία, προκειμένου να είναι έγκυρη σύμφωνα με τα άρθρα 1721 και 1718 ΑΚ, πρέπει να έχει γραφεί εξ ολοκλήρου με το χέρι του διαθέτη, είναι αναγκαία η προσκόμιση του πρωτοτύπου της.
Εάν το πρωτότυπο έχει χαθεί και, συνεπώς, είναι αδύνατη η εμφάνισή του, δεν είναι δυνατή η δημοσίευση της διαθήκης.
Στην περίπτωση αυτή, ο ενδιαφερόμενος μπορεί, σύμφωνα με τα άρθρα 70 και 71 ΚΠολΔ, να ασκήσει αναγνωριστική αγωγή και να ζητήσει δικαστική αναγνώριση ότι υπήρχε ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία καταρτίστηκε νομότυπα, απωλέσθηκε και είχε συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Σύμφωνα με το άρθρο 1755 ΑΚ, η ιδιόγραφη διαθήκη μπορεί να ανακληθεί και όταν ο διαθέτης, με πρόθεση ανάκλησης, καταστρέψει το έγγραφό της ή επιχειρήσει σε αυτό μεταβολές, με τις οποίες συνήθως εκφράζεται η βούληση για ανάκληση έγγραφης δήλωσης. Αν ο διαθέτης κατέστρεψε το έγγραφο της διαθήκης ή το μετέβαλε με τον τρόπο αυτό, τεκμαίρεται ότι είχε σκοπό να ανακαλέσει τη διαθήκη.
Photo by Asep Rendi on Unsplash.
