Αυστηροποίηση ποινών σε πλημμελήματα και κακουργήματα
Με το Νόμο 5172/2025 (ΦΕΚ Α 10/29.1.2025) επήλθαν ουσιώδεις αλλαγές τόσο στον Ποινικό Κώδικα όσο και στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και ειδικότερα:
α) Περιπτώσεις γενετήσιας εκμετάλλευσης
Με το άρθρο 5 του Ν 5172/2025 τροποποιείται το άρθρο 315 ΠΚ για τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, με διεύρυνση της αντικειμενικής υπόστασης του αδικήματος και εξειδίκευση των τρόπων τέλεσης.
Στο άρθρο 6 τυποποιείται ως αυτοτελές αδίκημα ο καταναγκαστικός γάμος, με προσθήκη νέας παραγράφου 3 στο άρθρο 330 ΠΚ για την παράνομη βία.
β) Παρενόχληση μέσω διαδικτύου
Με τα άρθρα 7 έως 9 του Ν 5172/2025 θεσπίζονται νέες μορφές αδικημάτων που τελούνται μέσω του διαδικτύου όπως η κυβερνοπαρακολούθηση, η κυβερνοπαρενόχληση και το λεγόμενο “doxing”.
Ειδικότερα:
Στο άρθρο 333 ΠΚ με την προσθήκη νέας παραγράφου 1Α ποινικοποιείται η παρενοχλητική παρακολούθησητων δραστηριοτήτων του θύματος χωρίς τη συναίνεσή του, μέσω της χρήσης τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (Άρθρο 7 Ν 5172/2025).
Στο άρθρο 337 ΠΚ με τη νέα παράγραφο 5 προβλέπεται ως αξιόποινη πράξη η αποστολή εικόνας ή οπτικοακουστικού υλικού αποτυπωμένου σε ηλεκτρονικό ή άλλο υλικό φορέα, που απεικονίζει γεννητικά όργανα και δύναται να προκαλέσει στον αποδέκτη, φόβο, ανησυχία ή σοβαρή ψυχολογική βλάβη. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η προστασία της γενετήσιας αξιοπρέπειας στο ψηφιακό περιβάλλον (Άρθρο 8 Ν 5172/2025).
Στο άρθρο 184 ΠΚ εισάγεται παράγραφος 2Α στην οποία τυποποιείται η υποκίνηση αορίστου αριθμού προσώπων, μέσω διαρροής πληροφοριών προσωπικού χαρακτήρα του θύματος, με τη χρήση τεχνολογικών και επικοινωνιακών μέσων, με σκοπό να προκαλέσει στο στοχοποιούμενο πρόσωπο σωματική ή ψυχολογική βλάβη («doxing»).(Άρθρο 9 Ν 5172/2025).
Με την τροποποίηση του άρθρου 339 ΠΚ συμπεριλαμβάνεται η παρακολούθηση γενετήσιας πράξης μεταξύ άλλων μέσω χρήσης τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών στις περιπτώσεις γενετήσιων πράξεων ενώπιον ανηλίκων με σκοπό την προστασία της ανηλικότητας και της γενετήσιας ελευθερίας. (Άρθρο 30 Ν 5172/2025).
Παραβατικότητα ανηλίκων
α) Υποτροπή κατά τη διάρκεια αναμορφωτικών μέτρων
Με την τροποποίηση του άρθρου 124 ΠΚ δίνεται η δυνατότητα αντικατάστασης των αναμορφωτικών μέτρων με κατ’ οίκον έκτιση, παροχή κοινωφελούς εργασίας αλλά και με περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων άν κατά τη διάρκειά τους ασκήθηκε ποινική δίωξη για πράξη που, αν την τελούσε ενήλικος, θα ήταν κακούργημα ή αν τα αναμορφωτικά μέτρα παραβιάζονται εξακολουθητικά. (Άρθρο 25 Ν 5172/2025).
β) Μετάθεση ηλικιακού ορίου για νεαρούς ενήλικες και αυτοδίκαιη παύση αναμορφωτικών μέτρων
Το άρθρο 130 ΠΚ τροποποιείται ως προς το ηλικιακό όριο αυτοδίκαιης παύσης των αναμορφωτικών μέτρων και ορίζεται το εικοστό τρίτο έτος ως χρονικό σημείο παύσεως (Άρθρο 26 Ν 5172/2025).
Αυστηρότερο πλαίσιο ποινής προβλέπεται στο άρθρο 313 ΠΚ για την πράξη της συμπλοκής, καθώς για την επιβολή φυλάκισης έως τρία (3) έτη αρκεί η πρόκληση επικίνδυνης σωματικής βλάβης, ενώ μέχρι πρότινος απαιτούνταν πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης ή θανάτου. Ειδικώς για τις περιπτώσεις επήλθε θάνατος ή βαριά σωματική βλάβη ανθρώπου αλλά και εάν το θύμα είναι ανήλικο, επιφυλάσσεται ποινή κάθειρξης έως οκτώ (8) έτη. (Άρθρο 28 Ν 5172/2025).
Βαρύτερες ποινές επισύρει και η παραμέληση εποπτείας ανηλίκου (άρθρο 360 ΠΚ) ενώ με την προσθήκη νέου άρθρου 323Β στον Ποινικό Κώδικα, τυποποιείται ως αυτοτελές έγκλημα η διευκόλυνση και υποκίνηση της επαιτείας. (Άρθρα 29, 31 Ν 5172/2025).
Με την τροποποίηση των άρθρων 381 και 405 ΠΚ (άρθρα 32-33 του Ν 5172/2025), ενισχύεται ο θεσμός της έμπρακτης μετάνοιας, για αδικήματα που στρέφονται κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας.
Για τα πλημμελήματα, η πλήρης απαλλαγή του δράστη από την ποινή θα είναι πλέον δυνητική. Αυτό σημαίνει ότι θα εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του δικαστηρίου να αποφασίσει αν η αποδεδειγμένη επιστροφή του πράγματος ή η πλήρης ικανοποίηση του ζημιωθέντος μέχρι την ολοκλήρωση της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο επαρκεί.
Για τα κακουργήματα, η έμπρακτη μετάνοια του δράστη μέσω της πλήρους ικανοποίησης του θύματος μέχρι το τέλος της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο δεν οδηγεί σε πλήρη απαλλαγή, αλλά σε επιβολή μειωμένης ποινής, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 83 του Ποινικού Κώδικα. Εάν, ωστόσο, η έμπρακτη μετάνοια εκδηλωθεί μέχρι την αμετάκλητη παραπομπή του δράστη, το δικαστήριο μπορεί, αξιολογώντας τις συνθήκες της υπόθεσης, να αποφασίσει ακόμη και την πλήρη απαλλαγή του. Έτσι, παρέχεται ένα επιπλέον κίνητρο στους κατηγορουμένους να αποκαταστήσουν τη ζημία ήδη κατά την προδικασία, με στόχο την ταχύτερη απονομή της δικαιοσύνης.
Κρίσιμη είναι η προσθήκη του όρου «αποδεδειγμένα» στις προϋποθέσεις επιστροφής του πράγματος ή πλήρους ικανοποίησης του ζημιωθέντος. Η συγκεκριμένη τροποποίηση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η έμπρακτη μετάνοια δεν θα χρησιμοποιείται καταχρηστικά ή προσχηματικά.
Ειδικότερα, προβλέπεται ότι η απόδειξη της επιστροφής του πράγματος ή της αξίας του θα πρέπει να προκύπτει από μέσα αυξημένης αποδεικτικής ισχύος, όπως η επιστροφή του πράγματος ενώπιον αστυνομικής ή άλλης δημόσιας αρχής, με τη σύνταξη σχετικής έκθεσης ,η παρακατάθεση της αξίας του πράγματος στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και η τραπεζική κατάθεση του ποσού της ζημίας.
Στο πεδίο του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
α) Παράταση της προσωρινής κράτησης και αντικατάσταση των περιοριστικών όρων
Με τα άρθρα 35-37 του Ν 5172/2025 καθίσταται δυνατή η παράταση της προσωρινής κράτησης σε περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων (άρθρο 292 ΚΠΔ), ακόμη και για ανήλικους παραβάτες (άρθρο 287 ΚΠΔ) ενώ και οι περιοριστικοί όροι μπορούν να αντικαθίστανται με προσωρινή κράτηση, όταν ο κατηγορούμενος φέρεται να έχει διαπράξει νέο έγκλημα (άρθρο 38 Ν 5172/2025).
β) Χρόνος και τόπος επίδοσης: τυπική υποχρέωση η αναγραφή στο αποδεικτικό
Η διαγραφή της φράσης «αλλιώς η επίδοση είναι άκυρη» στο άρθρο 162 ΚΠΔ ως προς το αποδεικτικό επίδοσης αποδεσμεύει τις αρχές από μία «τυπική», κατά την αιτιολογική έκθεση του νόμου, υποχρέωση. Τα στοιχεία αυτά θεωρήθηκε ότι περιλαμβάνονται στο υπογεγραμμένο από τον παραλήπτη αποδεικτικό επίδοσης, που ενσωματώνεται στη δικογραφία προς απόδειξη της νομιμότητάς της. (Άρθρο 79 Ν 5172/2025).
Photo by Danie Franco on Unsplash.
